Energetyka - Bezpieczeństwo pracy

Księga jakości profilaktyki urządzeń
elektrycznych i elektronicznych

1. Wprowadzenie

Tworzące się w Polsce systemy jakości obejmują szereg dziedzin i gałęzi produkcyjnych, określając stosowne procedury i elementy organizacji działania tych procedur w skali przedsiębiorstwa lub branży.
W przypadku utrzymania ruchu elektrycznego w sieci elektroenergetycznej, nie ma dotąd spójnego systemu jakości , poświadczonego odpowiednim certyfikatem, a profilaktykę w tym zakresie prowadzi się bądź przestrzegając zaleceń producentów urządzeń , aparatury i instalacji elektrycznych, odnośnie czasookresów pomiędzy kolejnymi czynnościami przeglądowymi, bądź na podstawie oględzin sieci.
W ekstremalnym przypadku, działania profilaktyczne podejmuje się po zaistnieniu sytuacji zakłóceniowych / 3/.
Pomimo uwzględniania przez projektantów i producentów przyszłych warunków
pracy sieci, nie wszystkie narażenia środowiskowe mogą być na tym etapie rozpoznane/ 3,4 /.

System jakości zapewniają jednak od dawna odpowiednie przepisy eksploatacji
ustanowione przez Rząd, przepisy organizacji pracy utworzone przez specjalistów prawa pracy i kadrę techniczną energetyki, instrukcje eksploatacji złożonych układów sieciowych, oraz specjalne instrukcje wykonywania prac profilaktycznych w warunkach prowadzenia ruchu elektrycznego.
Celem referatu jest przedstawienie , na tle aktualnego stanu tworzenia się jednolitego sytemu zapewnienia jakości usług profilaktycznych w energetyce przemysłowej i zawodowej, księgi jakości stosowanej przez firmę zachodnią specjalizującą się od 1988 w ich wykonywaniu.

2. Warunki wykonywania prac

Warunki wykonywania prac profilaktycznych regulowane są w części ogólnej przez przedsiębiorstwo państwowe SERECT / Francja /, którego specjaliści będący autorami procedur szczegółowych oraz unikalnych rozwiązań sprzętowych, opracowali dokumentację techniczną zawierającą ścisłe procedury organizacyjne, oraz precyzyjnie zdefiniowane elementy specjalnego sprzętu.
Szczegółowe procedury w tym zakresie opracowano w SIDD SA.
W Polsce warunki te są regulowane w części ogólnej przez Instytut Energetyki.

Szczegółowe procedury w tym zakresie opracowano w Zakładzie Bezpieczeństwa Pracy Instytutu Energetyki i w TELSIDD.

3.Dziedzina zastosowania

W projekcie zagranicznym określono poziom napięć znamionowych prądu stałego i zmiennego, z uwzględnieniem dopuszczalnego poziomu przepięć, oraz metody pracy uwzględniające odsysanie,przedmuchiwanie, szczotkowanie i mycie cieczą chemiczną, wyłącznie z odległości w stosunku do czynnych urządzeń, aparatów i instalacji elektrycznych .
Podano stosowaną terminologię, specjalne obostrzenia eksploatacyjne, wzajemne relacje służbowe pomiędzy pracownikami, warunki czyszczenia " na sucho" i atmosferyczne, czynności w trakcie przygotowania miejsca pracy, prowadzenie i wykonywanie robót, przerwy w pracy i jej ponowne podjęcie, sposoby zabezpieczenia przed porażeniem elektrycznym.
W nowelizowanym projekcie polskim, określającym procedury ogólne, stosuje się identyczne definicje i terminologię.

4.Katalog sprzętu

Czynności profilaktyczne, zwłaszcza wykonywane podczas prowadzenia ruchu elektrycznego, posiadają szczegółowe opisy katalogowe identyfikujące wizualnie i merytorycznie dany produkt dopuszczony do stosowania w miejscu pracy.
Procedura ta zapewnia wysoką jakość zastosowanych narzędzi, sprzętu i ochron
osobistych, wobec dużego rynku dostawców oferujących towary o zmiennej jakości.

5. Użytkowanie elementów elektroizolacyjnych i cieczy myjącej

Sposób użytkowania elementów elektroizolacyjnych i cieczy myjącej w trakcie wykonywania prac profilaktycznych, jest jedną z podstawowych procedur zapewnienia jakości. Określono materiały, normy przedmiotowe, badania według norm oraz warunki dostawy dielektryków na miejsce pracy.
Z uwagi na konkurencyjność środków stosowanych w celu realizacji usług, wykonawca ma obowiązek informowania klienta o pochodzeniu dielektryków, ich własnościach fizykochemicznych i o gwarancji po ich aplikacji.
Informacje te dostarczane są w raporcie z wykonanych prac, zawierającym zalecenia eksploatacyjne utrwalające zastosowaną profilaktykę , oraz własności dielektryków osłonowych przed występującymi u klienta narażeniami środowiskowymi / 8 /.

Księga jakości

Procedury ogólne

W projekcie zagranicznym, szczególny nacisk kładzie się na specjalne warunki eksploatacji podczas prowadzenia ruchu elektrycznego, zarówno w obiektach czynnych jak i nieczynnych, na czas wykonywania czynności profilaktycznych. Wiąże się to z wysokim poziomem automatyzacji obiektów, ograniczeniem liczby personelu eksploatacji, oraz częstym brakiem rezerwowania zasilania. Zabezpieczenia indywidualne wykonawców są dokładnie sprecyzowane, zwłaszcza ochrony przed oddziaływaniem pola elektromagnetycznego, na wszystkich poziomach napięć.
Wymaga się od klienta posiadania obiektów na których wykonywane są prace profilaktyczne w dobrym stanie technicznym, potwierdzonym odpowiednim raportem. Szczególnym wymaganiom podlega stan techniczny wyłączników i przekładników. Warunki atmosferyczne, dobra widoczność w miejscu robót, organizacja rozmieszczenia sprzętu i narzędzi w miejscu pracy i ich weryfikacja, kontakty wykonawców w trakcie pracy , utrzymanie narzędzi i sprzętu w idealnym stanie- są określone ścisłymi procedurami.
Szczególną rolę w zapewnieniu jakości zarządzania bezpieczeństwem pracy, zapewniają zakazy aplikacji metod profilaktyki w przypadku występowania zagrożenia eksplozją / 1/.
Zabezpieczenie przed porażeniem elektrycznym uzyskuje się, podobnie jak w technice bezpieczeństwa pracy w Polsce, przez stosowanie tymczasowych osłon elektroizolacyjnych lub też uziemianie miejsca pracy.

Procedury szczegółowe

Księga jakości SIDD S.A. zawiera opisy procedur szczegółowych, obejmujących następujące technologie:

czyszczenie aparatury
czyszczenie osprzętu linii napowietrznych i stacji
czyszczenie rozdzielni wnętrzowych nn i SN / niskiego i średniego napięcie/
czyszczenie stacji NN / najwyższych napięć/ w obwodach wydzielonych
z ruchu elektrycznego, lub pod napięciem elektrycznym
konserwacja produktem SYLGARD / Kanada/ izolacji wysokiego napięcia
malowanie w stacjach wysokiego napięcia / 2/.

Wymienione technologie stosowane są w Polsce, lecz dwie wymienione ostatnio w fazie opracowywania. Procedury postępowania / modes operatoires du personels - w skrócie MOP/ nazywane są instrukcjami stanowiskowymi lub technologicznymi. Stan techniki w Polsce, zwłaszcza w świetle uzyskanych praw patentowych w tej dziedzinie, conajmiej dorównuje projektowi zagranicznemu/ 5,6,7/.
Produkcja licencyjna sprzętu stosowanego w technologiach profilaktyki urządzeń elektrycznych i elektronicznych, obejmuje wytwarzanie odkurzaczy do prac pod napięciem, urządzeń do mycia i natryskiwania rozdzielni elektrycznych pod napięciem, a także specjalnych drążków manipulacyjnych izolacyjnych, które wraz z odpowiednimi narzędziami umożliwiają na wykonywanie skomplikowanych czynności podczas wykonywania prac konserwacyjnych, zwłaszcza urządzeń elektrycznych.
Sprzęt ten uzyskuje odpowiednie atesty zgodności wykonania z polskimi normami, których poświadczenia wydaje Instytut Energetyki, na podstawie raportów z badań pełnych.
Technologie aplikacji opracowanych procedur według dokumentacji patentowej, po jej wdrożeniu praktycznym, stosownie do postanowień instrukcji szczegółowych, umożliwiają w przyszłości ich kompilację z rozwiązaniami w prezentowanej księgą jakości.

Perspektywy rozwoju profilaktyki urządzeń elektrycznych i elektronicznych

Utrzymywanie wysokiego poziomu profilaktyki w tej dziedzinie, wiąże się z podejmowaniem nowych zadań nie ujętych w otrzymanej dokumentacji.
Stosowanie opisanych w referacie procedur jakościowych, powinno być premiowane przez Towarzystwa asekuracyjne wyraźną zniżką w ubezpieczeniach majątkowych. Niezbędne jest również stosowanie nowoczesnych metod diagnostycznych w odniesieniu do aparatów, urządzeń i instalacji elektrycznych w celu progozowania działań profilaktycznych.ile dziedzina stosowania metody pomiarowej termowizyjnej została w Polsce zastosowana na większą skalę.
Prostsze i mniej kosztowne metody diagnostyki są przewidziane do stosowania w najbliższej przyszłości.
I tak, aplikacja cieczy myjącej przynosi informację w obwodach elektrycznych przewodzących prąd o ich przeciążeniu.
Bezpośredni pomiar temperatury obwodu pod obciążeniem prądowym izolowanym cyfrowym termometrem dotykowym, informuje o bezpośrednim zagrożeniu zakłóceniem, a pośredni dzięki wprowadzanej ostatnio technice pomiarowej termometrem bezdotykowym z zastosowaniem lasera pozwala na idealną diagnostykę aparatury, urządzeń i instalacji elektrycznych, oraz
energoelektronicznych.
Przyrządy diagnostyczne oparte na technice ultrasonografii w medycynie, znajdą niedalekie zastosowanie i w tej dziedzinie.
Planuje się podjęcie prac badawczych w tym kierunku w Polsce w 1997, zwłaszcza w związku z zainteresowaniem firmy PSE S.A., oraz Zakładów energetycznych.

Podsumowanie

Proces dostosowania istniejących w krajach Unii Europejskiej procedur jakości, zwłaszcza z uwzględnieniem aktualnego stanu techniki w danej dziedzinie, powinien uwzględniać dotychczasowy dorobek firm pracujących w oparciu o opracowaną lub stosowaną dokumentację patentową i instrukcje ogólne.
Organizacja prac profilaktycznych w przyszłych procedurach jakościowych
w Polsce musi być dostosowana do wymogów obowiązujących w krajach Unii Europejskiej.
Należy rozwijać metody diagnostyki urządzeń, aparatów i instalacji elektry-
cznych w celu prognozowania odpowiednich działań profilaktycznych.
Zniżki w ubezpieczeniach majątkowych, powinny zachęcać użytkowników do podejmowania działań prewencyjnych, w tym stosowania profilaktyki już na etapie projektowania, budowy, a dalej eksploatowania urządzeń.

autor: Tadeusz Teluk
Polsko-Belgijska Spółka z o.o. Telsidd

Literatura

[1] Listing CET des TST, 10.1995, Opracowanie SIDD S.A.- 9000 GENT Belgia
[2] Manuel- Qualite ( MQ) , Production, Opracowanie SIDD S.A.-j.w.
[3] Maksymiuk J.: Aparaty elektryczne, WNT , W-wa 1995.
[4] Gacek Z.: Wysokonapięciowa technika izolacyjna, WPŚl. 1996.
[5] TELSIDD, INSTYTUT ENERGETYKI: Drążek izolacyjny manipulacyjny
Patent nr 169545 , 1996.
[6] INSTYTUT ENERGETYKI, TELSIDD: Sposób czyszczenia wnętrzowych
stacji elektroenergetycznych pod napięciem, Patent nr 169486, 1996
[7] TELSIDD, INSTYTUT ENERGETYKI: Sposób czyszczenia ciekłym czynnikiem czyszczącym urządzeń rozdzielni elektroenergetycznych wnętrzowych i napowietrznych, pod napięciem Zgł. Pat Nr P. 316 820 , 1996.
[8] TELSIDD: Raport po profilaktycznym czyszczeniu i konserwacji chemicznej w Fabryce Kabli" Ożarów" S.A. 04.1997 .